home      digitaal      abonneren      contact


 Digitaal
 Links


Digitaal bij MeerTaal

Aanvullende informatie bij de artikelen in
Jaargang 4 - nummer 1

Aanvulling bij het artikel Taal en de zintuigen
Saskia van Putten, Lila San Roque en Asifa Majid
Voelen

Ook wat we voelen met onze handen kan in taal worden uitgedrukt. Iets kan hard zijn, of zacht, of glad, of ruw enzovoort. Sommige talen hebben nog veel meer textuurwoorden. Een voorbeeld is het Siwoe uit Ghana, dat woorden heeft zoals wurufuu ‘pluizig’, fodzofodzo ‘sponzig en zacht’, fiefie ‘zijdeachtig’, polopolo ‘glad’ en kpolokpolo ‘onaangenaam glibberig’ (Dingemanse & Majid 2012). Deze woorden zijn bijzonder, niet alleen vanwege hun specifieke betekenis, maar ook vanwege hun ongebruikelijke vorm. De structuur en klank van deze woorden verraadt iets over de ervaringen waar ze naar verwijzen. Woorden voor vergelijkbare ervaringen bevatten bijvoorbeeld vergelijkbare klanken (polopolo en kpolokpolo). Woorden zoals deze worden ideofonen genoemd en komen in veel talen voor. Ideofonen zijn er niet alleen voor textuur, maar voor allerlei zintuiglijke waarnemingen. Zo heeft het Avatime, een andere Ghanese taal, bijvoorbeeld de woorden tsyimitsyimi ‘lekker smakend’ en flanflan ‘lekker ruikend’. Het Nederlands heeft geen duidelijke categorie ideofonen, maar wat er het meest op lijkt zijn onomatopeeën als plons en vroem.

Horen

Om de eigenschappen van geluid te beschrijven, gebruiken de meeste talen metaforen. In het Nederlands hebben we het over toonhoogte. Een toon kan hoog of laag zijn. Dit is niet in alle talen zo. Hoge en lage tonen kunnen bijvoorbeeld beschreven worden als licht en zwaar, jong en oud of zwak en sterk.

In een aantal talen, waaronder het Turks en het Perzisch, spreken mensen over dunne (hoge) en dikke (lage) tonen. Experimenten met sprekers van het Nederlands en het Perzisch laten zien dat hoe we over toonhoogte praten onze zintuiglijke ervaring kan beïnvloeden. Deelnemers kregen een toon te horen en moesten deze toon nazingen. Tegelijkertijd zagen ze een lijn op een computerscherm. Nederlanders zongen dezelfde toon hoger terug als ze een hogere lijn zagen. Sprekers van het Perzisch werden niet beïnvloed door de hoogte van de lijn, maar door de dikte: ze zongen een hogere toon wanneer de lijn dunner was (Dolscheid et al, 2013). Dit experiment laat zien dat de taal die je spreekt je waarneming kan beïnvloeden.

Bronnen

  • Dingemanse, M., & Majid, A. (2012). The semantic structure of sensory vocabulary in an African language. In Proceedings of the 34th Annual Meeting of the Cognitive Science Society (CogSci 2012), 300-305.
  • Dolscheid, S., Shayan, S., Majid, A. & Casasanto, D. (2013) The thickness of musical pitch. Psychophysical evidence for linguistic relativity. Psychological science 24 (5), 613-621.
  • Hayakawa, F., Kazami, Y., Katsuyoshi, N., Ioku, K., Akuzawa, S., Yamano, Y., Baba, Y. &  Kohyama, K. (2013). Classification of Japanese texture terms. Journal of texture studies 44, 140-159.
  • Mitterer, H., Horschig, J., Müsseler, J. & Majid, A. (2009) The influence of memory on perception: it’s not what things look like, it’s what you call them. Journal of experimental psychology: learning, memory, and cognition 35(6), 1557-1562.
  • Wnuk, E. & Majid, A. (2014). Revisiting the limits of language: the odor lexicon of Maniq. Cognition 131(1), 125-138.
  • "Ik spreek dus ik ben – bepaalt onze taal hoe we denken?” Kijk, maart 2015
    http://cls.ruhosting.nl/wp-content/uploads/2014/05/Kijk_2015.pdf
  • Meer over ideofonen, NRC, januari 2010
    http://www.nrc.nl/handelsblad/2010/01/23/klankschilderen-11841317 

_____________ 

Monica Koster & Renske Bouwer zijn op 2 september niet alleen gepromoveerd op hun proefschrift over Tekster, maar kregen daarvoor bovendien beiden de kwalificatie 'summa cum laude'.
Namens de redactie  van MeerTaal van harte gefeliciteerd!

_________________ 

Aanvullende informatie bij artikelen.
Jaargang 3 - nummer 3

pp 18-19                              Taalonderzoek in de praktijk

Thijs Nielen                         Aliteracy : causes and solutions
                                             H 1
                                             H 6
                                             samenvatting 

Eva van de Sande                http://www.expertisecentrumnederlands.nl/soorten-onderwijs/po/executieve-functies-voor-
het-leren-lezen/

Jaargang 3 - nummer 2 

pp 20-21                              Taalonderzoek in de praktijk

Evita van de Groep              Effectief leren met cognitieve strategieën

Quirine Simons                    Taalontwikkeling bij ondernemend leren

Albert Walsweer                  De rol van mondeling taalgebruik bij leren.

Jaargang 3 - nummer 1

pp. 26-27                             Taalonderzoek in de praktijk

Helen Reed:                         promotieonderzoek naar wiskundig denken, leren en presteren. (VU)

Judith Pool:                          praktijkonderzoek naar de bijdrage van stillezen aan leesmotivatie (Master
          taalspecialist hogeschool Windesheim)

Ivette van Schooten:            afstudeeronderzoek naar de overgang van begrijpend luisteren naar
          begrijpend lezen (bachelor KPZ)

Mirthe Jansman:                  afstudeeronderzoek naar de effectiviteit van het werken aan diepe woordkennis                                                    (master l&i – KPZ – project vierslagleren) 

 

 

 

 

Jaargang 2, nummer 1
p.24 Taalonderzoek in de praktijk

- Remmers, Maaike (2014) Een concentrische toepassing van de leerlijn begrijpend lezen op schoolniveau. Van begrijpend luisteren naar begrijpend lezen. Bachelorthesis Katholieke Pabo Zwolle.

p.28 'Beter lezen èn beleven met theaterlezen' van Alie Smidstra en Anita Middel: - Vleems, Hanneke (2010) Mag ik meedoen? Theaterlezen voor leerlingen met leesproblemen. Praktijkonderzoek Zwolle.


Jaargang 2, nummer 2

p.22 Taalonderzoek in de praktijk
- Wassink, Nina (2014) Poëzie en taal in het basisonderwijs. Masterscriptie Rijksuniversiteit Groningen. 

- Meuleman-Jager, Annelie (2014) Leesbegrip vraagt leraren met lef (artikel n.a.v. ontwerponderzoek Master Leren & Innoveren). Zwolle KPZ.

- Pouw, Esther (2014). De Totel Physical Response (TPR) als methodiek bij NT2 woordenschatverwerving. (artikel n.a.v. ontwerponderzoek Master Leren & Innoveren). Zwolle KPZ. 


 Jaargang 2, nummer 3

p 10-12 Nieuwe methoden aanvankelijk lezen

Tabel met kenmerken van VLL-Kimversie en Lijn 3 

p. 22.23 Taalonderzoek in de praktijk

Damhuis, Carmen (2015). A cognitive approach to vocabulary learning in kindergarten. Proefschrift Radboud Universiteit Nijmegen.

Roos, Klarinkse de (2015). De volgende stap. De taalcoördinator als inhoudelijk leider. Masterthesis Learning & Innovation, Stenden Hogeschool Leeuwarden.

Steensel-Mollema, Erika van (2015). Muziek maakt slim! Muziekonderwijs stimuleert de taalontwikkeling van kleuters. Afstudeerscriptie pabo, Chr. Hogeschool Ede.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




Copyright Koninklijke van Gorcum